पीएनजीएसतर्फे वारी परंपरेने प्रेरित 'वारीचा सुवर्णसाज' दागिन्यांचे अनावरण

पंढरपूरच्या पवित्र वारी परंपरेला सुवर्णकलेचे एक देखणे रूप लाभले आहे. पी. एन. गाडगीळ अँड सन्सने (पीएनजीएस) हस्तकलेने घडवलेल्या 'वारीचा सुवर्णसाज' या वैशिष्ट्यपूर्ण दागिन्याचे नुकतेच अनावरण केले आहे. यात वारी परंपरेचा शतकानुशतकांचा आध्यात्मिक भाव ओतप्रोत भरला आहे. पंढरपुरात आगामी कार्तिकी एकादशीची पूर्वतयारी सुरू असतानाच, हे कलात्मक सुवर्णरूप लाखो वारकऱ्यांच्या श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेवरील अढळ श्रद्धेचा गौरव करते.

पवित्र वारीची आध्यात्मिक प्रेरणा

गेल्या सातशेहून अधिक वर्षांपासून पंढरीची वारी महाराष्ट्रातील भाविकांना एका भक्तीसूत्रात बांधून ठेवत आहे. वारकरी भाविक पालखी सोहळ्यात आणि दिंडीत मनःपूर्वक सहभागी होतात. तेथे 'माऊली' नामाचा गजर करत आणि संत ज्ञानेश्वर महाराज, संत तुकाराम महाराज व संत नामदेव महाराज यांच्या अभंगांचे गायन करत ते शेकडो किलोमीटरची पायपीट करतात. 'वारीचा सुवर्णसाज' ही कलाकृती वारकऱ्यांची हीच सामूहिक भक्ती सुवर्णात साकारते आणि यातून पंढरीचे आराध्य दैवत व विठ्ठलभक्तांचा सन्मान होतो.

सुवर्णात कोरलेली भक्तिभावाची प्रतीके

वारकऱ्यांच्या दैनंदिन साधनेशी आणि विठ्ठल उपासनेशी जोडलेली विविध प्रतीके या दागिन्यामध्ये अत्यंत कलात्मकतेने गुंफण्यात आली आहेत:

• तुळशी मण्यांची माळ: या कंठहारात सोन्याचे मणी वारकऱ्यांच्या गळ्यातील तुळशी माळेच्या आकाराप्रमाणे घडवले आहेत. हे मणी पावित्र्य आणि अखंड नामस्मरणाचे प्रतीक मानले जातात.
• श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेची मुद्रा: दागिन्याच्या मध्यभागी विटेवर समचरण ठेवून कटीवर हात ठेवलेले श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी माता यांची मनमोहक रूपे कोरलेली आहेत.
• मत्स्य कर्णभूषणे: पंढरपूरच्या पांडुरंगाच्या कानात शोभणाऱ्या पारंपारिक मकराकार मत्स्य कर्णभूषणांचा आकार या रचनेमध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे.
• हिरवे रत्न: ताज्या तुळशीच्या पानांचा रंग आणि संतांच्या साहित्यात वर्णन केलेल्या कौस्तुभ मण्याचे स्मरण करून देण्यासाठी सोन्यासोबत हिरव्या रत्नांची जोड दिली आहे.

'दागिना महाराष्ट्राचा' उपक्रमाचा भाग

हा भक्तिमय सुवर्णसाज 'दागिना महाराष्ट्राचा' या विशेष सांस्कृतिक उपक्रमातील पहिलीच निर्मिती आहे. या उपक्रमात वर्षभरात महाराष्ट्राचा इतिहास, संस्कृती, सण आणि परंपरांवर आधारित बारा स्वतंत्र सुवर्ण कलाकृती सादर करण्याची योजना आहे. या मालिकेची सुरुवात पंढरपूरच्या वारीने झाली आहे. आणि यातूनच संस्थेने वारकरी संप्रदायाचे जनमानसातील अढळ स्थान पुन्हा एकदा अधोरेखित केले आहे.

वारकरी भक्ती आणि सांस्कृतिक वारसा

पावसाळ्यात आषाढी वारीचा सोहळा पूर्ण झाला आहे. तरीही हजारो भाविक शांत वातावरणात दर्शनासाठी आजही पंढरपूरला भेट देत आहेत. श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिरात दैनंदिन पूजा, काकड आरती, हरिपाठ आणि कीर्तन नियमितपणे पार पडत असून नोव्हेंबर महिन्यातील कार्तिकी वारीची पूर्वतयारी सुरू आहे. 'वारीचा सुवर्णसाज' सारख्या कलाकृती हेच अधोरेखित करतात. संतांनी शिकवलेली समता, साधेपणा आणि शरणागतीची मूल्ये आजही लोकजीवनाला अखंड प्रेरणा देत आहेत.