पंढरपूर वारीचा इतिहास व वारकरी चळवळ

वारकरी संप्रदाय ही महाराष्ट्रातील एक भक्ती चळवळ आहे, जी विठ्ठलाच्या भक्तीभोवती केंद्रित आहे आणि समता, नम्रता व निःस्वार्थ सेवेवर भर देते.

संत ज्ञानेश्वर व सुरुवात

संत ज्ञानेश्वर, त्यांचे थोरले बंधू व गुरु संत निवृत्तीनाथ, धाकटे बंधू संत सोपानकाका आणि भगिनी संत मुक्ताबाई या चार संतभावंडांनी वारकरी परंपरेचा पाया घातला असे मानले जाते.

संत तुकाराम व नंतरचे संत

संत तुकाराम, संत नामदेव, संत एकनाथ आणि संत चोखामेळा यांच्यासारख्या संतांनी अभंग रचना व शिकवणीद्वारे ही परंपरा पुढे नेली. संत चोखामेळा, जातीने महार असूनही, भक्तीच्या माध्यमातून जातिव्यवस्थेला आव्हान देणारे एक महत्त्वाचे व्यक्तिमत्त्व मानले जातात.

पालखी परंपरा

आजची संघटित पालखी-दिंडी व्यवस्था हैबतराव बाबा यांनी १८०० च्या दशकाच्या सुरुवातीला सुरू केली. तेव्हापासून दरवर्षी लाखो वारकरी आळंदी व देहूहून पंढरपूरपर्यंत चालत जातात.

सर्व दिंडी व पालख्यांची तुलना पाहा →