पंढरपूर येथील श्री रुक्मिणी नवरात्र संगीत महोत्सवाच्या दुसऱ्या स्वरमाळेत गायिका देवश्री दंडवते आणि ज्ञानेश्वरी गाडगे यांनी शास्त्रीय व भक्ती संगीताची अप्रतिम सेवा सादर केली. त्यांच्या अभंग आणि भावगीतांच्या सादरीकरणाने विठ्ठल भक्त आणि संगीत रसिक मंत्रमुग्ध झाले.
संत ज्ञानेश्वर महाराज विरचित 'रूप पाहतां लोचनीं' हा अभंग पंढरपुरातील विठ्ठल दर्शनाचा अलौकिक आनंद व्यक्त करतो. या अभंगाचा आध्यात्मिक अर्थ, पूर्वसुकृताचे महत्त्व आणि वारकरी संप्रदायातील नित्य चिंतनाचा हा सविस्तर परिचय.
जळगाव जिल्ह्यातील सावखेडा येथे एका वारकरी शिक्षण संस्थेत शिकणाऱ्या १४ वर्षीय विद्यार्थ्याचा विजेचा धक्का लागून दुर्दैवी मृत्यू झाला आहे. या घटनेमुळे सर्वत्र हळहळ व्यक्त केली जात आहे.
श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदिरे समितीने महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत करण्यासाठी मुख्यमंत्री साहाय्यता निधीस २ कोटी रुपये देण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे.
संत तुकाराम महाराजांच्या 'वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे' या सुप्रसिद्ध अभंगाच्या माध्यमातून निसर्ग आणि भक्ती यांच्यातील सखोल आध्यात्मिक संबंध समजून घ्या.
संत मुक्ताबाई यांच्या अथांग आध्यात्मिक ज्ञानाचा आणि 'ताटीचे अभंग' या अजरामर रचनेतून त्यांनी आपले मोठे बंधू संत ज्ञानेश्वर महाराज यांना दिलेल्या शिकवणीचा परिचय करून घ्या.
इंदिरा एकादशीनंतर पंढरपूरमध्ये नवरात्रोत्सवाची तयारी सुरू आहे. श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेच्या प्राचीन दागिन्यांची डागडुजी करण्याचे काम एक मुस्लिम कारागीर गेल्या ४० वर्षांपासून करत असून, ही भक्ती धर्माच्या पलीकडची आहे.
पंढरपूरच्या पवित्र गाभाऱ्यात विठ्ठलामध्येच शिवरूप पाहणाऱ्या संत नरहरी सोनार यांची प्रेरणादायी कथा. इंदिरा एकादशीच्या निमित्ताने त्यांच्या आध्यात्मिक वाटचालीची आणि हरी-हर ऐक्याच्या शिकवणुकीची माहिती.
संत बहिणाबाई यांचे जीवन आणि त्यांचे सुप्रसिद्ध अभंग 'संत कृपा झाली, इमारत फळा आली' यातून वारकरी संप्रदायाचे आध्यात्मिक स्वरूप कसे उलगडते, हे जाणून घ्या.
वारकरी संप्रदायातील ज्येष्ठ वारकरी विठ्ठल वरकुटे यांचे निधन झाले आहे. इंदिरा एकादशीनिमित्त भाविक पंढरपूरमध्ये दाखल होत असून, मूर्तींच्या वज्रलेपामुळे मंदिर तीन दिवस बंद आहे.
संत कानहोपात्रा यांच्या अथांग भक्तीची माहिती घ्या, ज्यांच्या अतूट श्रद्धेमुळे त्यांना पंढरपूरमध्ये श्री विठ्ठलाच्या चरणी अंतिम मुक्ती मिळाली. मंदिर परिसरातील पवित्र तरटीच्या झाडाबद्दल जाणून घ्या जे त्यांच्या शुद्ध समर्पणाचे प्रतीक आहे.
संत सेना महाराज यांच्या जीवन आणि शिकवणीचा परिचय करून घ्या. त्यांनी सिद्ध केले की शुद्ध भक्ती व्यवसाय आणि सामाजिक प्रतिष्ठेच्या पलीकडे असते.
पंढरपूर येथील संतपीठातील आठ विविध एकवर्षीय अभ्यासक्रमांसाठी प्रवेश प्रक्रिया सुरू झाली असून, वारकरी संप्रदाय आणि संत साहित्याच्या सखोल अभ्यासाची संधी उपलब्ध झाली आहे.
तेर गावचे लाडके कुंभार संत, संत गोरा कुंभार यांनी दाखवून दिले की खऱ्या भक्तीसाठी कोणत्याही औपचारिक त्यागाची आवश्यकता नाही. त्यांचे जीवनचरित्र उलगडून दाखवते की विठ्ठल नामातील सखोल तल्लीनतेने दैनंदिन कर्माचे आध्यात्मिक मार्गात कसे रूपांतर केले.
धर्मभूषण वासुदेव महाराज शास्त्री यांनी भाविकांना सर्वांगीण अध्यात्मिक उत्कर्षासाठी वारकरी धर्म परिषदेत सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे. या परिषदेचा उद्देश संत परंपरेच्या मार्गावर चालण्यासाठी मार्गदर्शन करणे हा आहे.
पंढरपूर येथील सहा दिवसीय गणेशोत्सव संगीत महोत्सवाची 'कल्चर शिदोरी' या सुरेल कार्यक्रमाने सांगता झाली. तसेच पवित्र मूर्तींच्या यशस्वी वज्रलेप प्रक्रियेनंतर दैनंदिन दर्शन पुन्हा सुरू झाल्याने भाविकांनी समाधान व्यक्त केले.
'कांदा मुळा भाजी, अवघी विठाई माझी' असा संदेश देणारे संत सावता माळी यांनी शेतीच्या कामातच श्री विठ्ठलाचे दर्शन घेतले. दैनंदिन कर्म करत भक्ती कशी करावी, यावरील त्यांची शिकवण जाणून घ्या.
संत एकनाथ महाराजांनी भूतदयेची शिकवण दिली, ज्ञानेश्वरीचे शुद्धीकरण केले आणि भावार्थ रामायणाच्या माध्यमातून भक्तीचा संदेश सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवला.
पंढरपुरात पहिल्यांदाच इस्कॉनच्या वतीने भगवान जगन्नाथ रथयात्रेचे आयोजन करण्यात आले. या सोहळ्यामुळे वारकरी संप्रदाय आणि वैष्णव परंपरेचा सुंदर संगम पाहायला मिळाला. भाविकांनी मोठ्या भक्तीभावाने या यात्रेत सहभाग घेतला.
परिवर्तिनी एकादशीनिमित्त पंढरपूरमध्ये आलेल्या हजारो वारकरी भाविकांची मुसळधार पावसामुळे मोठी गैरसोय झाली. तसेच, मूर्ती संवर्धनासाठी श्री विठ्ठल-रुक्मिणी दर्शन आजपासून सलग तीन दिवस बंद राहणार आहे.