आषाढी यात्रेनंतर वाळवंट वाऱ्यावर: भाविकांची सुरक्षा विठ्ठल भरवशावर

आज श्रावण पुत्रदा म्हणजेच पवित्रा एकादशी! हा अत्यंत मंगलमय दिवस आहे. हजारो वारकरी आणि भाविक कठोर उपवास करून विठूमाऊलीच्या दर्शनासाठी आज पंढरीत दाखल झाले आहेत. पण चंद्रभागेच्या वाळवंटात मात्र विदारक चित्र दिसते. आषाढीच्या महासोहळ्यानंतर प्रशासनाने या वाळवंटाकडे पूर्णपणे पाठ फिरवली आहे. आणि त्यामुळे आता या साध्याभोळ्या भाविकांची सुरक्षा केवळ विठ्ठलाच्याच भरवशावर आहे.

मूलभूत सुविधांचा पूर्ण अभाव

आषाढी वारीत स्थानिक प्रशासन आणि सोलापूर पोलीस मोठा बंदोबस्त ठेवतात. वैद्यकीय शिबिरे आणि स्वच्छतेच्या सुविधाही असतात. आज पवित्रा एकादशीला एवढे भाविक जमलेत, पण या सगळ्या अत्यावश्यक व्यवस्था गायब आहेत. चंद्रभागेच्या वाळवंटात अनेक ठिकाणी प्रचंड निसरडे झाले आहे. पवित्र स्नान करणाऱ्या भाविकांवर लक्ष ठेवायला ना जीवरक्षक आहेत, ना धोक्याची सूचना देणारे साधे फलक. पिण्याचे पाणी आणि तात्पुरती स्वच्छतागृहे काढून घेतल्याने आलेल्या मायबाप वारकऱ्यांचे मोठे हाल होत आहेत.

भाविकांसाठी सुरक्षा आणि उपवासाच्या सूचना

सध्या प्रशासकीय यंत्रणा पूर्णपणे कुचकामी ठरत आहे. त्यामुळे आज पंढरीत आलेल्या प्रत्येक भाविकाने स्वतःची काळजी घेणे नितांत गरजेचे आहे:

• नदीत स्नान करताना घ्यायची काळजी: चंद्रभागा नदीत स्नान करताना अत्यंत सावधगिरी बाळगा. पाण्याच्या प्रवाहाचा अंदाज घेत किनाऱ्याजवळच थांबा आणि खोल पाण्यात जाणे टाळा. लहान मुलांची विशेष काळजी घ्या.
• आरोग्य आणि उपवास: एकादशीचा उपवास करताना शरीरातील पाण्याची पातळी योग्य राखणे गरजेचे आहे. सतत स्वच्छ आणि सुरक्षित पाणी पीत राहा. उघड्यावरील अन्नपदार्थ खाणे टाळा आणि ताजे उपवासाचे पदार्थच ग्रहण करा.
• वैद्यकीय आणीबाणी: वाळवंटात सध्या कोणतेही तात्पुरते वैद्यकीय शिबीर नाही. त्यामुळे चक्कर आल्यास किंवा प्रकृती बिघडल्यास भाविकांनी तातडीने पंढरपूर उपजिल्हा रुग्णालय किंवा जवळच्या कायमस्वरूपी दवाखान्यात जावे.
• गर्दीचे व्यवस्थापन: श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेच्या दर्शनासाठी आज मोठ्या रांगा लागल्या आहेत. रांगेत शांतता राखा आणि धक्काबुक्की टाळा. आपल्या दिंडीतील वयोवृद्ध वारकऱ्यांची काळजी घ्या आणि मौल्यवान वस्तू सांभाळा.

प्रशासकीय कारवाईची गरज

पंढरीतील भक्तीचा प्रवाह केवळ आषाढीपुरता मर्यादित नसून तो वर्षभर अविरत सुरू असतो. दर महिन्याला हजारो भाविक विठूरायाच्या ओढीने येथे येतात. प्रशासनाने चंद्रभागेच्या वाळवंटात कायमस्वरूपी सुरक्षा व्यवस्था उभी करणे खरोखरच गरजेचे आहे. यात चोवीस तास सुरक्षारक्षक, प्राथमिक वैद्यकीय मदत केंद्र आणि स्वच्छ स्वच्छतागृहे असलीच पाहिजेत. जोपर्यंत या मूलभूत सुविधा पुन्हा सुरू होत नाहीत, तोपर्यंत या गरीब वारकऱ्यांची सुरक्षा केवळ माऊलींच्याच कृपेवर आहे.