वारकरी अखंड भक्तीने पंढरपूरच्या दिशेने मार्गस्थ

पंढरपूरच्या दिशेने वारकऱ्यांची पावले शिस्तीने पडत आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराज यांनी आखून दिलेल्या परंपरेनुसार लाखो भाविक चालत आहेत. या दोन्ही संतांच्या पालख्या नियोजित मुक्कामाकडे मार्गस्थ झाल्या आहेत. पहाटेची वेळ. सूर्योदयापूर्वीच काकड आरती सुरू होते. पाठोपाठ हरिपाठाचे पठण होते आणि वारकऱ्यांच्या दिवसाची सुरुवात होते.

सासवड, जेजुरी आणि लोणंदमधून पालखी पुढे जाते. दिंडीत कमालीची शिस्त असते. सर्वांपुढे चोपदार चालतात. त्यांच्या मागे डोक्यावर तुळशी वृंदावन घेतलेल्या महिला असतात. सोबत 'माऊली' आणि विठ्ठलनामाचा गजर करणारे पुरुष! टाळ, मृदंग आणि विणेचा नाद एक सतत लय देतो. या शिस्तबद्ध वाटचालीमुळे सोलापूर-पुणे महामार्ग आणि ग्रामीण रस्त्यांवर मोठी गर्दी सुरक्षितपणे प्रवास करते.

ठरलेल्या मुक्कामाच्या ठिकाणी ग्रामस्थ वारकऱ्यांसाठी अन्न आणि पाण्याची सोय करतात. सेवाभावी संस्था पुढे येतात. त्या तात्पुरते निवारे उभारतात आणि भोजनाचे वाटप करतात. वाखरीसह प्रमुख मुक्कामांवर राज्य प्रशासनाने फिरती स्वच्छतागृहे आणि पिण्याच्या पाण्याचे टँकर उपलब्ध केले आहेत. उन्हात चालताना डिहायड्रेशनचा धोका असतो. तो टाळण्यासाठी सार्वजनिक आरोग्य विभागाने मार्गावर जादा टँकर्स उभे केले आहेत.

मार्गावर ठराविक अंतरावर वैद्यकीय शिबिरे चालवली जातात. तिथे डॉक्टर आणि वैद्यकीय कर्मचारी पायाला आलेले फोड, शारीरिक थकवा आणि स्नायूंच्या पेटक्यांवर उपचार करतात. महामार्गाच्या चौकांजवळ रुग्णवाहिका सज्ज ठेवल्या आहेत. पुढील प्रवासाला सुरुवात करण्यापूर्वी वारकऱ्यांना प्रथमोपचार दिले जातात. औषधे मिळतात. भाविकांचे आरोग्य चांगले ठेवण्यावर मुख्य भर दिला जातो.

संध्याकाळची वेळ. मुक्कामाच्या ठिकाणी वातावरण एकदम आध्यात्मिक होते. कीर्तनकार विविध संतांच्या अभंगांवर आधारित कीर्तन करतात. या सत्रांमुळे मानसिक विश्रांती मिळते. तसेच वारकरी संप्रदायाच्या तत्त्वांची उजळणी होते. समता, नम्रता आणि विठ्ठलावरील भक्ती. हेच कीर्तनाचे मुख्य विषय असतात.

स्थानिक प्रशासनाने नागरिकांना वाहतुकीतील बदलांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. सर्वांनी पोलिसांना सहकार्य करावे. वाहनांनी पायी चालणाऱ्या दिंड्यांना आवर्जून रस्ता द्यावा. सुरक्षित अंतर ठेवावे. आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिरात अंतिम दर्शन मिळेपर्यंत हा सोहळा सुरूच राहील. वारकरी गावागावातून आपला दैनंदिन प्रवास असाच करत राहतील.