परिवर्तिनी एकादशी: पंढरपुरात मोठी गर्दी, सलग ३ दिवस विठ्ठल दर्शन बंद

परिवर्तिनी एकादशी: पंढरपुरात भाविकांची मांदियाळी

पार्श्व अर्थात परिवर्तिनी एकादशी. याच पवित्र मुहूर्तावर श्री क्षेत्र पंढरपुरात वारकऱ्यांचा अक्षरशः महासागर लोटला होता. राज्याच्या कानाकोपऱ्यातून आलेला प्रत्येक भाविक श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेच्या एका दृष्टिक्षेपासाठी आसुसलेला होता. चातुर्मासात भगवान विष्णू याच दिवशी कुूस बदलतात, अशी इथली धार्मिक मान्यता आहे. हजारो वारकरी आणि त्यांचा कडक उपवास. चंद्रभागेच्या तीरावर स्नान करून अनेकांनी संत तुकाराम महाराज आणि संत ज्ञानेश्वर महाराज यांच्या अभंगांचा अखंड गजर सुरू ठेवला होता.

मुसळधार पावसाने उडविली तारांबळ

सकाळचे वातावरण अत्यंत भक्तीमय होते. पण अचानक पंढरपुरात मुसळधार पावसाने हजेरी लावली. या अनपेक्षित पावसामुळे रस्त्यांवर पाणी साचले आणि भाविकांची चांगलीच तारांबळ उडाली. अनेकांनी मिळेल तिथे आश्रय घेतला. विशेषतः तात्पुरते तंबू आणि जवळचे आश्रम! शारीरिक त्रास नक्कीच झाला. पण वारकऱ्यांचा उत्साह तसूभरही कमी झाला नाही. भर पावसातही मंदिर परिसरात विठ्ठलनामाचा आणि "माऊली" चा गजर घुमतच होता. पाऊसही या भक्तीपुढे नतमस्तक झाला.

तीन दिवसांसाठी दर्शन पूर्णपणे बंद

तुम्ही पंढरीच्या वारीचे नियोजन करत आहात? तर तुमचा प्रवास तात्काळ पुढे ढकला. मंदिर प्रशासनाने नुकतीच एक अत्यंत महत्त्वाची आणि अधिकृत घोषणा केली आहे. आजपासून म्हणजेच २३ सप्टेंबर ते २५ सप्टेंबर २०२६ असे सलग तीन दिवस श्री विठ्ठल-रुक्मिणी दर्शन पूर्णपणे बंद राहणार आहे. मुख दर्शन आणि पदस्पर्श दर्शन या दोन्ही गोष्टींवर हे निर्बंध लागू आहेत. एकादशीच्या अलोट गर्दीनंतर मूर्तींची योग्य काळजी घेण्यासाठी प्रशासनाला हा निर्णय घेणे भाग पडले.

मूर्ती संवर्धन आणि नित्य पूजा

हे दर्शन नेमके का थांबवले आहे? सावळ्या परब्रह्माच्या आणि रुक्मिणी मातेच्या मूर्तींचे संवर्धन करण्यासाठी. मूर्तींची होणारी झीज रोखण्यासाठी सध्या अतिशय काळजीपूर्वक रासायनिक लेपन प्रक्रिया केली जात आहे. भविष्यातही वारकरी पिढ्यांना हे सावळे रूप असेच पाहता यावे, यासाठी ही प्रक्रिया वेळोवेळी करणे गरजेचे असते. अर्थात, देवाची सेवा थांबलेली नाही. या तीन दिवसांत काकड आरती, नित्य पूजा आणि रात्रीची शेज आरती हे सर्व नित्यनियम पुजाऱ्यांकडून गाभाऱ्यात पार पडतील. फक्त भाविकांना मंदिरात प्रवेश नसेल. सर्वांनी थोडा संयम बाळगावा. २६ सप्टेंबरनंतरच पंढरीत दर्शनासाठी यावे, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.

भाविकांसाठी उपवासाचे नियम

अनेक वारकरी या काळात उपवास करतात. अशा भाविकांनी आपल्या परंपरेनुसार साबुदाणा, फळे आणि दूध असा साधा आहार घ्यावा. आता प्रत्यक्ष दर्शन शक्य नाही. त्यामुळे भाविकांनी आपापल्या घरातूनच देवाची मानस पूजा करावी. हरिपाठाचे वाचन करा. डोळे मिटून श्री विठ्ठलाच्या सावळ्या रूपाचे स्मरण करा. खरा भाव असेल, तर घरातून केलेल्या या पूजेचेही प्रत्यक्ष मंदिरात जाऊन दर्शन घेतल्याइतकेच मोठे पुण्य मिळते.