पंढरपूर नवरात्र संगीत महोत्सव: दुसऱ्या स्वरमाळेत देवश्री आणि ज्ञानेश्वरी यांची सुरेल मैफल

पंढरीत नादब्रह्माचा अनोखा सोहळा रंगला आहे. श्री क्षेत्र पंढरपूर येथे श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदिरे समितीच्या वतीने आयोजित वार्षिक 'श्री रुक्मिणी नवरात्र संगीत महोत्सवा'च्या दुसऱ्या स्वरमाळेत शास्त्रीय आणि भक्ती संगीताची सुरेल मैफल चांगलीच रंगली. या दुसऱ्या सत्रात युवा गायिका देवश्री दंडवते आणि 'सा रे ग म प' फेम गायिका ज्ञानेश्वरी गाडगे यांच्या सुरांनी उपस्थित विठ्ठल भक्त आणि संगीत रसिकांना मंत्रमुग्ध केले. अश्विन नवरात्रोत्सवाच्या निमित्ताने पंढरी नगरीत सुरू असलेल्या धार्मिक अनुष्ठानांमध्ये या संगीत सेवेने नवाच भक्तिभाव निर्माण केला आहे.

देवश्री दंडवते यांचे शास्त्रीय आणि भक्ती गायन

संध्याकाळच्या या सत्राची सुरुवात शास्त्रीय सुरांनी झाली. युवा गायिका देवश्री दंडवते यांनी शिस्तबद्ध रागविस्तार, शुद्ध स्वर आणि पारंपरिक बंदिशीने आपल्या गायनाची देखणी पायाभरणी केली. रागाचे सौंदर्य उलगडल्यानंतर त्यांनी श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेच्या चरणी समर्पित असलेली भावगीते आणि भजने सादर केली. हार्मोनियम आणि तबल्याच्या उत्तम साथीने सभागृहात एक शांत आणि भक्तीमय वातावरण तयार झाले होते. टाळ्यांचा कडकडाट झाला. उपस्थितांनी टाळ्यांच्या गजरात त्यांच्या सादरीकरणाचे मनापासून स्वागत केले.

ज्ञानेश्वरी गाडगे यांचा 'स्वर ज्ञानेश्वरी' आणि संत साहित्याचा जागर

महोत्सवाचा उत्तरार्ध संतवाणीने गाजला. सुप्रसिद्ध गायिका ज्ञानेश्वरी गाडगे यांनी 'स्वर ज्ञानेश्वरी' हा विशेष कार्यक्रम सादर केला. वारकरी संत परंपरेचा समृद्ध वारसा पुढे नेत त्यांनी संत ज्ञानेश्वर महाराज, संत तुकाराम महाराज आणि संत नामदेव महाराज यांच्या निवडक अभंगांचे गायन केले. त्यांचा भारदस्त आवाज, स्पष्ट शब्दोच्चार आणि भावपूर्ण गायकी यामुळे मंदिरात उपस्थित असलेले वारकरी आणि भाविक तल्लीन झाले. या सादरीकरणाने भक्ती चळवळीच्या शिकवणीला उजाळा दिला आणि शास्त्रीय संगीत व वारकरी कीर्तन परंपरेचा सुंदर संगम घडवून आणला.

पंढरपुरातील नवरात्र उत्सवाची सांस्कृतिक आणि धार्मिक परंपरा

पंढरपूरच्या वार्षिक उत्सवांमध्ये शारदीय नवरात्रोत्सवाचा महिमा मोठा आहे. आषाढी आणि कार्तिकी वारीच्या काळात लाखो वारकरी दिंड्या घेऊन पायी येतात, पण अश्विन नवरात्रात मंदिरातील पारंपरिक पूजा आणि संगीत सेवेवर विशेष भर दिला जातो. नवरात्रीच्या नऊ दिवसांत श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेला पारंपरिक पोषाख व ऐतिहासिक सुवर्णालंकार परिधान केले जातात. येथे मातेची रूपेही विलोभनीय ठरतात. या उत्सवात वेगवेगळ्या दिवशी रुक्मिणी मातेला तुळजाभवानी आणि सरस्वती माता अशा विविध पारंपरिक रूपांमध्ये सजवले जाते. भारतीय शास्त्रीय संगीताचे जतन व्हावे आणि भाविकांना उच्च दर्जाची संगीत सेवा ऐकता यावी, या उद्देशाने मंदिर समिती दरवर्षी या संगीत महोत्सवाचे आयोजन करते.

भाविकांसाठी शांत दर्शन आणि मंदिर प्रशासनाच्या सोयी

नोव्हेंबर २०२६ मध्ये होणाऱ्या आगामी कार्तिकी वारीपूर्वी सध्या पंढरपुरात भाविकांना अतिशय शांततेत आणि विनाविलंब दर्शन घेता येत आहे. दर्शन अत्यंत सुलभ झाले आहे. नवरात्रोत्सवादरम्यान पंढरपुरात येणारे भाविक पहाटेची काकड आरती, पदस्पर्श किंवा मुखदर्शन आणि संध्याकाळच्या संगीत मैफलींचा लाभ घेत आहेत. मंदिर समितीने भाविकांच्या सोयीसाठी दर्शन रांगेत पिण्याचे पाणी, सावलीसाठी मंडप आणि बसण्याची उत्तम व्यवस्था केली आहे. यामुळे सर्व भाविकांची ही पंढरपूर भेट अधिकच सुखकर होत आहे.