पंढरपुरात पहिल्यांदाच इस्कॉनतर्फे भव्य रथयात्रेचा उत्साह

श्री क्षेत्र पंढरपूरमध्ये नुकतीच एक ऐतिहासिक घटना घडली. इस्कॉनच्या (इंटरनॅशनल सोसायटी फॉर कृष्ण कॉन्शसनेस) वतीने पहिल्यांदाच पंढरीत भगवान जगन्नाथांची भव्य रथयात्रा निघाली! या सोहळ्याने संपूर्ण पंढरी दुमदुमून गेली. चंद्रभागेचे वाळवंट आणि पंढरीचे रस्ते एका वेगळ्याच भक्तीरसात न्हाऊन निघाले होते. एका बाजूला चैतन्य वैष्णव परंपरा. तर दुसऱ्या बाजूला शेकडो वर्षांची वारकरी परंपरा. या दोन्ही महान संप्रदायांचा एक अतिशय सुंदर संगम यावेळी पहायला मिळाला.

भव्य रथोत्सव आणि वारकऱ्यांचा सहभाग

या यात्रेसाठी एक अतिशय सुंदर आणि सुशोभित रथ सजवण्यात आला होता. त्यावर भगवान जगन्नाथ, बलदेव आणि सुभद्रा माता यांच्या मूर्ती विराजमान होत्या. पवित्र रथाची दोरी ओढण्यासाठी महाराष्ट्र आणि देशभरातून आलेल्या भाविकांनी मोठी गर्दी केली. संपूर्ण रस्ता हरिनामाच्या आणि महामंत्राच्या गजराने निनादला. संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराज यांच्या अभंगांचे सूर कानावर पडत होते. टाळ-मृदंगाच्या तालावर अनेक दिंड्या आणि स्थानिक वारकरी उत्स्फूर्तपणे या यात्रेत सामील झाले. श्रीकृष्ण आणि श्री विठ्ठल एकच आहेत. हा अद्वैताचा संदेश या सोहळ्याने दिला.

रथयात्रेचे आध्यात्मिक महत्त्व

पंढरपूर म्हणजे महाराष्ट्राचे आध्यात्मिक हृदय. आषाढी आणि कार्तिकी वारीला येथे लाखो वारकऱ्यांचा मेळा भरतो. सध्या वारीचा काळ नाही. त्यामुळे मंदिरात नियमित दर्शन सुरू आहे. प्रमुख पालख्यांचे प्रस्थान आणि कार्तिकी वारीसाठी अजून काही आठवडे बाकी आहेत. अशा या शांत काळात निघालेल्या रथयात्रेने पंढरीला एक वेगळेच नवचैतन्य दिले. भाविकांना सामूहिक भक्तीचा आणि नामसंकीर्तनाचा अतिशय अनोखा अनुभव मिळाला.

संत नामदेव महाराज आणि संत चोखामेळा यांनी नेहमीच समतेचा विचार मांडला. तोच नामस्मरणाचा विचार या सोहळ्यातून पुन्हा नव्याने अधोरेखित झाला. वारकरी संप्रदायाचा झेंडा संपूर्ण भारतभर फडकवणाऱ्या संत नामदेव महाराजांनी ईश्वराचे सर्वव्यापी रूप वर्णन केले आहे. पंढरपुरात रंगलेल्या या रथयात्रेने तेच सिद्ध केले. भगवान जगन्नाथ आणि श्री विठ्ठल यांच्यातील हे अद्वैत पुन्हा एकदा सर्वांसमोर उभे राहिले.

भाविकांसाठी महत्त्वाची सूचना

रथयात्रेचा हा आनंद एका बाजूला आहे. पण श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर समितीने सर्व भाविकांसाठी एक अतिशय महत्त्वाची माहिती दिली आहे. श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेच्या प्राचीन मूर्तींचे संवर्धन केले जाणार आहे. त्यासाठी मूर्तींवर रासायनिक लेपन प्रक्रिया सुरू होणार आहे. परिणामी, २३ सप्टेंबर ते २५ सप्टेंबर २०२६ असे सलग तीन दिवस श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर दर्शनासाठी पूर्णपणे बंद राहील. देवाच्या मूर्तींचे संरक्षण आणि जतन करण्यासाठी ही प्रक्रिया अत्यंत आवश्यक आहे.

अनेक भाविक या काळात मुख दर्शन किंवा पदस्पर्श दर्शनासाठी पंढरीत येण्याच्या विचारात असतील. कृपया तुम्ही प्रवासाच्या तारखांमध्ये योग्य तो बदल करावा. लेपन प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर मंदिरातील आरती, अभिषेक आणि दर्शन नेहमीप्रमाणे पूर्ववत सुरू होईल. मंदिर बंद असले तरी चंद्रभागा स्नान करता येईल. तसेच भाविकांना नामदेव पायरी आणि संत चोखामेळा समाधीचे दर्शन घेता येईल.