नवरात्र उत्सव सहावी माळ: श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेस पारंपरिक कमलादेवी पोषाख

नवरात्र महोत्सवाची सहावी माळ आणि कमलादेवी पोषाख

पंढरपूर येथील श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदिरात नवरात्रोत्सवानिमित्त देवांना दररोज पारंपरिक पोषाख आणि ऐतिहासिक अलंकार चढवण्याची पुरातन रीत आहे. आज महोत्सवाची सहावी माळ. या पावन दिवशी रुक्मिणी मातेस पारंपरिक कमलादेवी पोषाख परिधान करण्यात आला असून माऊलींचे रूप खुलून दिसत आहे. मंदिर समितीचे व्यवस्थापक प्रविणकुमार घम यांनी या पारंपरिक पूजेची व दागिन्यांची माहिती दिली.

श्री विठ्ठलाचे पारंपरिक सुवर्ण आणि मोत्यांचे अलंकार

सहाव्या माळेला सावळ्या विठुरायाचा थाट अवर्णनीय आहे. मंदिर समितीच्या खजिन्यातील मौल्यवान अलंकारांनी देवाचे रूप पुढीलप्रमाणे सजवण्यात आले:

• मस्तकावरील अलंकार: सोन्याचा मुकुट, कपाळावर कोरलेले बालाजी नाम, मोत्याचा तुरा आणि दहा लोलक असलेला मोठा शिरपेच.
• गळ्यातील कंठहार: कौस्तुभ मणी, एक पदरी आणि दोन पदरी मोत्यांची कंठी, मारवाडी पेट्याचा मोत्याचा हार, तसेच एक पदरी आणि तीन पदरी पवित्र तुळशीची माळ.
• हस्त व इतर अलंकार: दंडपेठ जोड, हिऱ्याचे कंगनजोड, तोडेजोड आणि कानांमध्ये पारंपरिक मत्स्य जोड.

रुक्मिणी मातेचा कमलादेवी साज आणि दागिन्यांचे वैभव

कमलादेवीच्या रूपात मातेचा थाट अनुपम आहे. माऊलींना पुढील पारंपरिक आणि मंगलमय दागिन्यांनी सजवण्यात आले:

• मुकुट आणि शीरभूषणे: सोन्याचा मुकुट, खड्यांची वेणी, पेट्यांची बिंदी आणि नाकात पारंपरिक मोठी नथ.
• कंठभूषणे: मौल्यवान जडावाचा हार, हिरवी चिंचपेटी, मोठा तन्मणी, लहान सरी, सूर्य मोत्याचा कंठा आणि बाजीराव गरसोळी.
• बांगड्या व इतर अलंकार: मोत्याचे मंगळसूत्र, सोन्याचे बाजूबंद, मन्यामोत्याच्या पाटल्या जोड, कर्णफुले जोड, तारामंडळ, सोन्या-मोत्याचे ताणवाड जोड, मत्स्य जोड, रूळ जोड आणि पायांत पैंजण जोड.

श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेसोबतच मंदिर परिसरातील इतर देवतांनाही पारंपरिक अलंकार परिधान करण्यात आले आहेत. राधिका मातेस नक्षी टोप व पुतळ्यांची माळ, तर सत्यभामा देवीला सिद्धेश्वर टोप व जवेची माळ घालण्यात आली. आणि महालक्ष्मी मातेचे रूप १५ पदरी चंद्रहार आणि सुवर्णालंकारांनी नटले आहे.

दर्शन व्यवस्था आणि दैनंदिन आरतीची वेळ

आषाढी वारी संपल्यानंतर आणि आगामी १३ नोव्हेंबर २०२६ च्या कार्तिकी वारीपूर्वी पंढरपुरात भाविकांना अगदी शांततेत दर्शन घडत आहे. सध्या पालख्यांची गर्दी नाही. त्यामुळे वारकरी आणि भाविक विठ्ठल-रुक्मिणीच्या या अलौकिक नवरात्र रूपाचे निवांतपणे दर्शन घेऊ शकत आहेत.

मंदिरात पदस्पर्श दर्शन आणि मुख दर्शन या दोन्ही रांगा अत्यंत सुरळीत सुरू आहेत. दुपारच्या महापूजेनंतर देवांचे हे अलंकार रूप भाविकांना पाहता येते. दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांनी दैनंदिन आरतीची वेळ लक्षात घ्यावी:

• काकड आरती: पहाटे ४:३० ते ५:०० वाजता.
• दुपारची महापूजा: सकाळी ११:०० ते दुपारी १२:३० वाजता (या पूजेनंतर विशेष अलंकार परिधान केले जातात).
• धूपारती: संध्याकाळी ६:३० ते ७:०० वाजता.
• शेजारती: रात्री १०:३० ते ११:०० वाजता.

सध्या पंढरीत गर्दी खूपच कमी आहे. त्यामुळे पदस्पर्श दर्शनासाठी साधारण २ ते ३ तास आणि मुख दर्शनासाठी ३० ते ४५ मिनिटे एवढा वेळ लागत आहे. ज्या भाविकांना वेळेची मर्यादा आहे, ते सकाळच्या सत्रात मुख दर्शन रांगेचा पर्याय निवडू शकतात.