पंढरपूरला कसे पोहोचावे: पुणे, मुंबई आणि सोलापूर येथून रस्ते, रेल्वे व बस मार्गांची संपूर्ण माहिती

चंद्रभागेच्या तीरावर वसलेले श्री विठ्ठल-रुक्मिणीचे पावन धाम आता भक्तांना खुणावत आहे. कार्तिकी एकादशी अवघ्या नऊ दिवसांवर आली आहे. विठ्ठलनामाचा गजर करत पंढरीची वारी करण्यासाठी राज्यभरातून लाखो वारकरी प्रवासाची तयारी करत आहेत. पालखी सोहळे सुरू होण्याआधी भाविकांना सुरक्षित व वेळेत पोहोचता यावे, यासाठी रस्ते, रेल्वे आणि एसटी महामंडळाच्या बस मार्गांची ही सविस्तर माहिती उपयुक्त ठरेल.

पुणे येथून पंढरपूर प्रवास

पश्चिम महाराष्ट्रातून पंढरीच्या वारीला निघणाऱ्या भाविकांसाठी पुणे हे प्रमुख केंद्र ठरते. अंतर अवघे २१० किलोमीटर आहे.

• रस्ते मार्ग: हडपसर, सासवड, जेजुरी, लोणंद, फलटण, नातेपुते, माळशिरस आणि वेळापूर मार्गे संत ज्ञानेश्वर महाराज पालखी महामार्गावरून (एनएच ९६५) पंढरपूरला जाता येते. स्वतःच्या वाहनाने किंवा टॅक्सीने या प्रवासास चार ते पाच तास लागतात. दुसरा पर्याय म्हणजे पुणे-सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गाने (एनएच ६५) टेंभुर्णीपर्यंत जाणे आणि तिथून उजवीकडे वळून पंढरपूर गाठणे. हा रस्ता चौपदरी असून प्रवासासाठी अतिशय सोयीचा आहे.
• एसटी बस सेवा: महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (एसटी) बसेस स्वारगेट आणि शिवाजीनगर (वाकडेवाडी) बस स्थानकांवरून नियमितपणे सुटतात. दर तीस ते पंचेचाळीस मिनिटांनी साध्या आणि शिवशाही बसेस उपलब्ध असतात. कार्तिकी वारीसाठी एसटीचे ऑनलाइन आरक्षण करून जाणे अधिक सोयीचे ठरेल.
• रेल्वे मार्ग: पुणे रेल्वे स्थानकावरून पंढरपूरसाठी थेट पॅसेंजर आणि एक्सप्रेस गाड्या धावतात. याशिवाय पंढरपूरपासून ५२ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या कुर्डूवाडी जंक्शनवर अनेक लांब पल्ल्याच्या गाड्या थांबतात. कुर्डूवाडी येथून स्थानिक पॅसेंजर गाडी, बस किंवा जीपने एका तासात पंढरपूरला पोहोचता येते.

मुंबई येथून पंढरपूर प्रवास

मुंबई, ठाणे आणि कोकण पट्ट्यातील वारकऱ्यांसाठी पंढरीचे अंतर साधारणपणे ३६० किलोमीटर आहे.

• रेल्वे मार्ग: छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (सीएसएमटी) आणि दादर येथून पंढरपूरसाठी थेट एक्सप्रेस गाड्या उपलब्ध आहेत. याव्यतिरिक्त सिद्धेश्वर एक्सप्रेस, उद्यान एक्सप्रेस, हुसेन सागर एक्सप्रेस किंवा सोलापूर वंदे भारत एक्सप्रेसने भाविक कुर्डूवाडी जंक्शनपर्यंत जाऊ शकतात. कुर्डूवाडीवरून पुढे पंढरपूरसाठी सतत बसेस आणि गाड्या उपलब्ध असतात.
• एसटी बस सेवा: मुंबई सेंट्रल, परळ, कुर्ला नेहरूनगर आणि बोरिवली स्थानकांवरून पंढरपूरसाठी थेट एसटी बसेस धावतात. कार्तिकी वारीच्या गर्दीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी एसटी महामंडळ मुंबई विभागातून जादा बसेसचे नियोजन करत आहे.
• रस्ते मार्ग: मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवेने पुण्यापर्यंत येऊन तिथून पुढे हडपसर-फलटण मार्गे किंवा टेंभुर्णी मार्गे पंढरपूरला जाता येते. या प्रवासाला वाहनाने सुमारे सात ते आठ तास लागतात.

सोलापूर येथून पंढरपूर प्रवास

सोलापूर हे विठू माऊलीच्या पंढरपूरसाठी सर्वात जवळचे जिल्हा मुख्यालय आणि महत्त्वाचे रेल्वे जंक्शन आहे. सोलापूर ते पंढरपूर अंतर सुमारे ७२ किलोमीटर आहे.

• रस्ते मार्ग: सोलापूर-मोहोळ-पंढरपूर हा राष्ट्रीय महामार्ग (एनएच ५६१ए) चौपदरी आणि उत्तम दर्जाचा आहे. कार किंवा टॅक्सीने अवघ्या सव्वा ते दीड तासात पंढरपूरला पोहोचता येते.
• एसटी बस सेवा: सोलापूर मध्यवर्ती बस स्थानकावरून दर १५ मिनिटांनी पंढरपूरसाठी एसटी बसेस उपलब्ध असतात. चोवीस तास ही वाहतूक सुरू असते.
• रेल्वे मार्ग: सोलापूर आणि पंढरपूर दरम्यान दररोज डेमू (DEMU) लोकल आणि पॅसेंजर गाड्या धावतात. हा प्रवास सव्वा तासात पूर्ण होतो.

भाविक आणि वारकऱ्यांसाठी महत्त्वाच्या सूचना

कार्तिकी एकादशीला पंढरपुरात अलोट गर्दी उसळते. त्यामुळेच सर्व वारकरी भक्तांनी प्रवासाचे आरक्षण आणि मुक्कामाची व्यवस्था आधीच करून ठेवावी. पंढरपूर रेल्वे स्थानक आणि मध्यवर्ती बस स्थानक श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर व चंद्रभागा वाळवंटापासून सुमारे दोन ते तीन किलोमीटर अंतरावर आहेत. शहरात अंतर्गत प्रवासासाठी रिक्षा आणि ई-रिक्षा सहज मिळतात.