ब्रज ते आसाम, एक कृष्ण, एक भारत: डीजेजेएस जन्माष्टमी २०२६ मध्ये भारताच्या सांस्कृतिक एकतेचा उत्सव

एक कृष्ण, एक भारत: भक्तीचा त्रिवेणी संगम

पंढरीत श्रावण पुत्रदा (पवित्र) एकादशीची वारी अवघ्या महाराष्ट्राने अनुभवली. कडक उपवास. विठ्ठलनामाचा अखंड गजर. आता साऱ्या देशाचे लक्ष लागले आहे ते श्रीकृष्ण जन्माष्टमीच्या महाउत्सवाकडे. आपला लाडका विठुराया हे साक्षात श्रीकृष्णाचेच तर रूप. यंदा दिव्य ज्योती जाग्रती संस्थान (DJJS) आयोजित जन्माष्टमी २०२६ चे सोहळे एका वेगळ्याच सांस्कृतिक एकतेची प्रचीती देत आहेत. ब्रजच्या पवित्र भूमीपासून थेट आसामच्या निसर्गरम्य दऱ्याखोऱ्यांपर्यंत. हे अवाढव्य उत्सव लाखो भाविकांना एका भक्तीच्या धाग्यात विणत आहेत.

जन्माष्टमी उत्सवातून सांस्कृतिक एकतेचा संदेश

डीजेजेएसच्या या महोत्सवांतून देशभरातील कृष्णभक्तीचे अनेक रंग उलगडतात. विविधता आहे. पण त्याहून मोठी एकात्मता आहे. पारंपरिक कीर्तन, सखोल प्रवचने आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांची रेलचेल तिथे असते. ब्रजची रासलीला. आसामचे भक्तीनृत्य. आणि आपल्या महाराष्ट्रातील संतांचे ओथंबलेले अभंग. या सर्वांचा एक विलक्षण सुरेख संगम इथे पाहायला मिळतो. प्रदेशांनुसार पूजेच्या पद्धती बदलतात. भाषा बदलते. पण परब्रह्माची ओढ मात्र तीच असते. प्रत्येकाची सांस्कृतिक ओळख वेगळी असली, तरी आतली भक्ती सर्व वैष्णवांना एकत्र बांधून ठेवते.

वारकरी संप्रदायासाठी हा एकतेचा विचार कधीच नवा नव्हता. आषाढी आणि कार्तिकीची पंढरीची वारी. ऊन-पावसाची तमा न बाळगता एकत्र येणारा लाखो वैष्णवांचा मेळा. आध्यात्मिक समतेचे याहून मोठे उदाहरण काय असू शकते? संत ज्ञानेश्वर माऊली आणि संत तुकाराम महाराज यांनी नेहमीच भेदाभेद विसरून प्राणीमात्रांत देव पाहण्याची शिकवण दिली. 'एक कृष्ण, एक भारत' या उत्सवाच्या निमित्ताने हीच संतांची महान शिकवण पुन्हा एकदा नव्याने आपल्यासमोर येत आहे.

श्रावण पुत्रदा एकादशीची आध्यात्मिक सांगता

कालच पंढरपूर नगरी श्रावण पुत्रदा म्हणजेच पवित्र एकादशीच्या निमित्ताने गजबजून गेली होती. हजारो भाविकांची अलोट गर्दी. कडक उपवास आणि तासन् तास रांगेत उभे राहून वारकऱ्यांनी लाडक्या श्री विठ्ठल-रुक्मिणीचे डोळे भरून दर्शन घेतले. मंदिरात पुजाऱ्यांनी विशेष पूजा बांधल्या. चंद्रभागेच्या वाळवंटात टाळ-मृदंगाच्या तालावर अखंड नामसंकीर्तनाचा गजर घुमत होता. एकादशीचे ते कडक व्रत. आणि आता जन्माष्टमीचा ओसंडून वाहणारा आनंद. हाच तर खऱ्या वारकऱ्याच्या आध्यात्मिक साधनेचा सुंदर प्रवास आहे.

पंढरपूर मंदिर समितीने महाराष्ट्रभरातून येणाऱ्या भाविकांच्या दर्शनाचे अतिशय चोख नियोजन केले आहे. दर्शनाच्या वेळा सुरळीत आहेत. आवश्यक त्या सर्व सोयी पुरवल्या जात आहेत. आणि जुन्या परंपरांचे पावित्र्यही तितक्याच निष्ठेने जपले जात आहे. आज संपूर्ण देश श्रीकृष्ण जन्माष्टमीच्या स्वागतासाठी सज्ज होत आहे. अशा वेळी, एकादशीच्या व्रताने दिलेली ही ऊर्जा आगामी उत्सवांसाठी भक्कम पाठबळ ठरत आहे.

भक्तीचा निरंतर प्रवाह

दिंडीत मैलोन्मैल पायी चालणारा सर्वसामान्य वारकरी असू दे. किंवा डीजेजेएसच्या जन्माष्टमी उत्सवात रंगलेला शहरातील एखादा भाविक. सर्वांच्या साधनेचा गाभा एकच आहे. भगवंतावरचे निस्सीम प्रेम. देशभरात साजरे होणारे हे मोठे उत्सव आपल्याला वारंवार भगवद्गीतेतील श्रीकृष्णाच्या महान शिकवणीची आठवण करून देतात. पिढ्यानपिढ्या आपल्या आध्यात्मिक जीवनाला ज्या परंपरेने पोसले, तीच ही भक्तीची ताकद आहे.

या राष्ट्रीय उत्सवांच्या मंगल पर्वावर, आपण सर्वांनी आपली दैनंदिन साधना अविरत सुरू ठेवावी. संतांच्या अभंगांचे नित्य स्मरण करावे. आणि भक्ती तसेच एकतेचा हा सुंदर संदेश आपल्या आचरणात आणावा. श्री विठ्ठल आणि रुक्मिणी मातेच्या आशीर्वादाने सर्वांच्या जीवनात सुख, शांती आणि समृद्धी नांदो. हीच विठूरायाच्या चरणी प्रार्थना.