दिवाळीनिमित्त श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिरावर आकर्षक विद्युत रोषणाई

मंदिर परिसरावर आकर्षक रोषणाई

दीपावलीच्या मंगल पर्वावर पंढरपूरचे श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर देखण्या विद्युत रोषणाईने न्हाऊन निघाले आहे. मंदिराचे मुख्य शिखर, तुकाराम भवन, श्री संत ज्ञानेश्वर दर्शन मंडप आणि भक्तनिवास या सर्व प्रमुख इमारतींवर मंदिर समितीने आकर्षक रोषणाई केली आहे. वसुबारसपासून सुरू झालेली ही दीपोत्सवाची शोभा धनत्रयोदशी, नरक चतुर्दशी, लक्ष्मीपूजन आणि बळीप्रतिपदा (पाडवा) या सर्व दिवसांत पाहायला मिळत आहे. संध्येच्या वेळी दिव्यांचा लखलखाट मंदिर परिसरात पसरतो. दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांना हा परिसर अतिशय शांत आणि प्रसन्न वाटत आहे.

पारंपरिक अलंकार आणि माऊलींचे रूप

बाहेर रोषणाईचा झगमगाट सुरू असताना गर्भगृहातही परंपरेनुसार दिवाळीचे धार्मिक विधी सुरू आहेत. सणानिमित्त श्री विठ्ठल, रुक्मिणी माता आणि परिवार देवतांना मौल्यवान पारंपरिक अलंकार आणि रेशमी पोशाख परिधान करण्यात आले आहेत. हे पुरातन दागिने मंदिर समितीच्या खजिन्यात सुरक्षित असतात. वर्षातील निवडक सणांनाच ते देवांना परिधान करण्याची परंपरा आहे. पंढरपुरात येणाऱ्या भाविकांना माऊलींचे हे तेजस्वी आणि मंगल रूप प्रत्यक्ष अनुभवता येत आहे. दुपारच्या वेळेत होणारी गर्दी लक्षात घेऊन अनेक भाविक पहाटेच दर्शनासाठी उपस्थित राहत आहेत.

दर्शन व्यवस्था: पदस्पर्श आणि मुख दर्शन

दिवाळीच्या सुट्ट्यांमुळे पंढरपुरात भाविकांची रीघ लागली आहे. ही गर्दी लक्षात घेऊन श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदिरे समितीने दर्शन रांगांचे अगदी सुटसुटीत नियोजन केले आहे. देवाच्या चरणांना स्पर्श करून दर्शन घेऊ इच्छिणाऱ्या भाविकांसाठी श्री संत ज्ञानेश्वर दर्शन मंडपातून पदस्पर्श दर्शनाची रांग सोडण्यात येत आहे. सध्या पदस्पर्श दर्शनासाठी दोन ते चार तासांचा वेळ लागत आहे. ज्या भाविकांना वेळेअभावी केवळ दर्शन घ्यायचे आहे, त्यांच्यासाठी स्वतंत्र मुख दर्शन रांग सुरू आहे. मुख दर्शनासाठी साधारण तीस ते पंचेचाळीस मिनिटांचा कालावधी लागत आहे. दर्शन रांगेत भाविकांसाठी पिण्याचे पाणी, सावलीची व्यवस्था आणि प्रथमोपचार केंद्र सज्ज ठेवण्यात आले आहेत.

दैनिक पूजा आणि आरतीची वेळ

मंदिरातील दैनंदिन धार्मिक कार्यक्रम परंपरेनुसार सुरू आहेत. पहाटे ४:३० वाजता काकड आरतीने दिवसाची मंगल सुरुवात होते आणि त्यानंतर नित्यपूजा व पंचामृत स्नान पार पडते. सकाळी पूजा संपन्न झाल्यानंतर लगेचच भाविकांसाठी पदस्पर्श दर्शन सुरू केले जाते. सकाळी ११:०० वाजता महानैवेद्य दाखवला जातो, त्यावेळी दर्शनाची रांग पंधरा मिनिटांसाठी थांबवली जाते. संध्याकाळी ६:४५ वाजता सूर्यास्ताच्या वेळी धुपारती होते. रात्री ११:०० वाजता शेजारती झाल्यानंतर गर्भगृहाचे दरवाजे बंद होतात. भाविकांनी विशिष्ट आरतीच्या वेळी दर्शन घ्यायचे असल्यास मंदिर चौकशी केंद्रावर वेळेची खात्री करावी.

कार्तिकी वारीच्या पार्श्वभूमीवर पूर्वतयारी

दिवाळीचा हा उत्सव संपताच अवघ्या सहा दिवसांत कार्तिकी वारीचा मुख्य सोहळा सुरू होत आहे. सध्या विविध गावांमधून पालख्या आणि दिंड्या रस्त्यावर चालण्यास सुरुवात झालेली नाही. तरीही प्रशासकीय पातळीवर मात्र जय्यत तयारी सुरू आहे. रस्ते दुरुस्ती, आरोग्य शिबिरे, स्वच्छता आणि एसटी बसेसचे नियोजन अंतिम टप्प्यात आले आहे. कार्तिकीच्या मोठ्या गर्दीपूर्वी पंढरपूरला भेट देणाऱ्या भाविकांना दिवाळीच्या शांत वातावरणात सहज दर्शन घेता येत आहे.